Samen met regionale partners namen Menno van Luijn, themalijnmanager Energietransitie, en Dieter de Vroomen, programmamanager, deze week deel aan een studiereis naar Denemarken. Het land loopt voor als het gaat om energietransitie en Menno en Dieter haalden kennis en informatie op zodat ook onze regio mogelijk kan versnellen en verbeteren. Dieter geeft een impressie.

‘We keken onze ogen uit wat er allemaal al gerealiseerd wordt. Ik vroeg me af hoeveel jaar Denemarken voorloopt op Nederland met de energietransitie. Niet alleen technisch, maar vooral ook in het integrale denken en het tot uitvoering brengen. Een van mijn dilemma’s is dat veel innovaties technisch gewoon mogelijk zijn, maar dat er kennelijk een start nodig is, een impuls, om de markt aan te zetten. Dat kan natuurlijk een overheid zijn die een idee tot beleid maakt en instrumenten levert. Maar het kan ook zo maar zijn dat marktpartijen vanuit het buitenland ons komen vertellen hoe dat werkt. In ieder geval zijn de bedrijven die wij bezochten zeer bereid om ons te komen inspireren en helpen.

Van Brinckmann Consultants kregen we een inkijk in de marktontwikkeling van waterstof. Met een visie op nationaal en Europees niveau bied je de markt kansen en geef je richting. Het blijkt dan niet alleen over de productie of gebruik van waterstof te gaan, maar ook over de positie van waterstof als energiedrager. Kort samengevat: power-to-X (PtX). Duidelijk is ook dat we nog maar aan het prille begin staan van de ontwikkeling, maar de enorme investeringen worden inmiddels gedaan. www.brinckmanngroup.com

Stiesdal liet zien dat er goede business te maken is door op een slimme manier te kijken naar de nieuwe energieketens en met research & development het voortouw nemen om het vervolgens tot uitvoering te brengen. Drijvende windmolens van 15MW op zee bijvoorbeeld. Die van Deventer lijken groot, maar zijn een factor 6 kleiner dan de windmolens in Denemarken. Elektrolysers die op zee worden geïnstalleerd, zodat je geen dure elektriciteitskabel nodig hebt. Ze gaan verder dan ketens en kijken naar integrale systemen: de agro-industrie als energieleverancier en die tegelijk de verarming van de grond tegen gaat. www.stiesdal.com

Maar we zagen ook nieuwe industrieterreinen, zoals GreenLab. Volledig duurzaam met op elkaar afgestemde ondernemingen: afval van de een is de grondstof van de ander. De truc is hier de regie op de verkoop van gronden, waarbij niet de prijs, maar de aard van het bedrijf de drijvende kracht is. Die moet bijdragen aan het duurzame systeem, anders is er geen plaats. www.greenlab.dk

Het bedrijf Green Hydrogen opereerde tot twee jaar geleden in een schuurtje, maar schaalt op. Dit jaar heeft het bedrijf 250 mensen in dienst en er volgt uitbreiding van de productiehallen. Én ze hebben ondertussen ook nog een beursgang gedaan. Green Hydrogen maakt enkele standaard series elektrolysers zodat er straks aan een grote vraag tegemoetgekomen kan worden. www.greenhydrogen.dk

Danfoss levert componenten. Want behalve het opschalen van de energietransitie is juist ook het standaardiseren en distribueren van essentiële componenten van belang. Wereldwijd kunnen leveren, maar juist gebruik maken van lokale toeleveranciers. Het is een van de filosofieën die bij de energietransitie past. www.danfoss.com

We hebben mooie ontwikkelingen gezien waarin Denemarken echt voorloopt op Nederland. Met name als het gaat om een langetermijnvisie en het tot uitvoering brengen daarvan. Met dit bezoek doen we dan ook recht aan een van onze belangrijkste kenmerken als regionale organisatie: investeren in kennis en netwerken. Met de deelnemers Witteveen+Bos, KIWA, Koninklijke Auping, Van Dorp Installaties, VDL Energy Systems, Batenburg Installatietechniek, Provincie Overijssel, OostNL, L’Orel Consultancy en Moekotte hebben we onder leiding van Adenda International Business Connecting een bijzonder leerzame studiereis gehad, met nieuwe inzichten voor de afzonderlijke deelnemers en vooral ook hoe we als partijen nog beter kunnen (en moeten) samenwerken.’

Dieter de Vroomen
Programmamanager Cleantech Regio